Uzbekistan. W sercu Jedwabnego Szlaku.

​

Uzbekistan, położony w samym sercu Azji Centralnej, jest krajem podwójnie śródlądowym, co oznacza, że on i wszyscy jego sąsiedzi nie mają dostępu do morza. Przez stulecia region ten stanowił kluczowy punkt na mapie świata, będąc skrzyżowaniem dróg Wielkiego Jedwabnego Szlaku. To właśnie tutaj, w legendarnych miastach, spotykali się kupcy, uczeni i rzemieślnicy, tworząc niezwykłą mieszankę kultur. Dziś Uzbekistan oferuje podróżnikom możliwość zobaczenia jednych z najwspanialszych zabytków architektury islamu na świecie. Wyprawa do tego kraju to gwarancja spotkania z niezwykłą gościnnością, podziwiania turkusowych kopuł i zagłębienia się w historię, która ukształtowała nie tylko Azję, ale i Europę.

Współczesna stolica i surowe krajobrazy Azji Centralnej

Stolicą kraju jest Taszkent (Tashkent), największa metropolia w Azji Centralnej. Jest to miasto o wielu twarzach, gdzie nowoczesna architektura sąsiaduje z surowymi blokami z czasów radzieckich oraz ze starymi dzielnicami (mahalami). Taszkent został w dużej mierze odbudowany po tragicznym trzęsieniu ziemi w 1966 roku, co tłumaczy jego stosunkowo nowoczesny, zaplanowany układ z szerokimi alejami. Jednak miasto zachowało swój unikalny charakter. Koniecznie musicie odwiedzić tu kompleks Hazrat Imam, religijne centrum stolicy, oraz gigantyczny bazar Chorsu, którego ogromna, błękitna kopuła kryje nieskończoną ilość przypraw, owoców i lokalnych wyrobów. Niezwykłą atrakcją jest także metro w Taszkencie – każda stacja to małe dzieło sztuki, bogato zdobione mozaikami i żyrandolami. Geografia Uzbekistanu jest równie fascynująca, co wymagająca. Około 80% terytorium kraju pokrywają pustynie i stepy, z dominującą pustynią Kyzył-kum (Kyzylkum). To surowy, ale piękny krajobraz. Życie koncentruje się w oazach i dolinach rzecznych, głównie wzdłuż dwóch wielkich rzek regionu: Amu-darii i Syr-darii. Niestety, region ten jest również świadkiem jednej z największych katastrof ekologicznych XX wieku – wysychania Jeziora Aralskiego. Na wschodzie kraju krajobraz gwałtownie się zmienia, ustępując miejsca potężnym pasmom górskim, będącym odnogami Tien-Szanu.

Majestat Samarkandy i żywa tradycja

Sercem turystycznym Uzbekistanu są trzy legendarne miasta Jedwabnego Szlaku, których nazwy od wieków rozpalają wyobraźnię. Samarkanda (Samarkand), jedno z najstarszych miast świata, była stolicą imperium Tamerlana. Jej centralny plac, Registan, to jeden z najbardziej ikonicznych widoków na świecie. Otaczają go trzy monumentalne medresy (szkoły koraniczne) – Ulugbeka, Sher-Dor i Tilya-Kori – których fasady pokryte są olśniewającymi, turkusowymi i błękitnymi mozaikami. Koniecznie trzeba też zobaczyć gigantyczny meczet Bibi-Khanym oraz nekropolię Shah-i-Zinda. Kolejnym przystankiem jest Buchara (Bukhara), której historyczne centrum, wpisane na listę UNESCO, zachowało bardziej autentyczny, "żyjący" charakter. Można tu spacerować wąskimi uliczkami, podziwiając kompleks Poi Kalyan z gigantycznym minaretem, czy odpoczywając przy placu Lyab-i Hauz. Trzecim klejnotem jest Chiwa (Khiva) i jej wewnętrzne miasto Iczan Kala (Itchan Kala), otoczone potężnymi murami obronnymi. Jest to niemal nienaruszone miasto-muzeum, gdzie każdy budynek opowiada historię z przeszłości. Kultura Uzbekistanu jest głęboko zakorzeniona w tradycji gościnności. Zostaniecie tu prawdopodobnie wielokrotnie zaproszeni na herbatę (zawsze podawaną w małych czarkach, pialach) lub posiłek. Ważną rolę odgrywa rodzina i szacunek dla starszych. Kraj słynie z rzemiosła – w Rishton produkuje się słynną niebieską ceramikę, w Margilan jedwab, a w całym kraju powstają wspaniałe dywany. Muzyka klasyczna, zwana szaszmakam (shashmaqam), jest ważnym elementem dziedzictwa kulturowego.

Uczta dla zmysłów na Jedwabnym Szlaku

Kuchnia uzbecka jest sercem lokalnej kultury i jednym z głównych powodów, dla których warto odwiedzić ten kraj. Jest to kuchnia sycąca, aromatyczna, oparta głównie na mięsie (baranina i wołowina), ryżu, warzywach i wspaniałym chlebie. Absolutnym królem jest płow (plov), czyli narodowe danie Uzbekistanu. Jest to rodzaj pilawu z ryżu, marchwi, cebuli i kawałków mięsa, gotowany w wielkim, żeliwnym kotle (kazanie). Istnieją dziesiątki regionalnych odmian płowu, a jego przygotowanie to prawdziwy rytuał, zarezerwowany tradycyjnie dla mężczyzn. Innym popularnym daniem jest lagman – gęsta zupa lub danie główne z ręcznie robionym makaronem, mięsem i warzywami. Musicie spróbować manti, czyli dużych pierogów gotowanych na parze, nadziewanych mięsem lub dynią, oraz samsy – trójkątnych lub okrągłych pierożków pieczonych w tradycyjnym piecu tandoor. Do każdego posiłku podawany jest chleb non (lepioszka). Jest on traktowany z wielkim szacunkiem – nigdy się go nie kroi nożem, a jedynie łamie rękoma, i nie kładzie się go spodem do góry. Najpopularniejszym napojem jest zielona herbata (kuk-choy), która towarzyszy każdemu spotkaniu. Uzbekistan to kraj, który oferuje niezwykłe bogactwo doznań. Monumentalna architektura Samarkandy, Buchary i Chiwy przywodzi na myśl opowieści z Tysiąca i Jednej Nocy, a jednocześnie jest namacalnym dowodem potęgi dawnych imperiów. Podróż po tym kraju to nie tylko lekcja historii, ale także spotkanie z ludźmi, dla których gościnność jest najwyższą wartością, a wspólny posiłek, zwłaszcza płow, stanowi centrum życia społecznego.